Ana içeriğe atla

Kayıtlar

Featured Post

Ektomorf, Mezomorf, Endomorf: Vücut Tipleri Gerçek mi?

Salonda en sık duyulan cümlelerden biri şudur: "Ben endomorfum, o yüzden zayıflayamıyorum." Ya da tam tersi: "Ektomorfum, ne yersem yiyeyim kilo alamıyorum." Bu üç kelimenin etrafında koca bir içerik endüstrisi kurulmuş durumda: vücut tipi testleri, "tipine özel" diyet listeleri, "ektomorflar için kas yapma programı" başlıklı videolar. Bu yazıda konuyu ne tamamen çöpe atacağız ne de sana tipine göre bir reçete yazacağız. Yapacağımız şey daha basit: bu fikrin nereden geldiğini anlatmak, bilimde bugün gerçekten ne için kullanıldığını göstermek, kanıtın tam olarak nerede bittiğini işaretlemek ve geriye kalan işe yarar kısmı sana bırakmak. Önce üç kelime ne anlama geliyor? Ektomorf, mezomorf ve endomorf aslında insanları koyduğun üç kutunun adı değil; bir ölçüm sisteminin üç ekseninin adı. Bilimsel literatürde bu sisteme somatotip (beden tipi) deniyor ve üç bileşen şöyle tanımlanıyor: Bileşen Ne ölçüyor? Günlük dille Endomorfi Gör...
En son yayınlar

Gençler Ağırlık Çalışabilir mi? Boy Uzamasını Engeller mi?

Her salonun kapısında dönen bir cümle var: "Çocuk ağırlık kaldırırsa boyu kesilir." Bu cümle o kadar yaygın ki, birçok anne-baba çocuğunu salona yazdırmayı, birçok genç de evde konuyu açmayı erteliyor. Bu yazı o cümleyi ciddiye alıp kaynaklarla ele alıyor: inanç nereden çıktı, büyüme plağı gerçekte nedir, risk hangi durumda ortaya çıkar, kaç yaşında ve nasıl başlanır, neler kesinlikle yapılmaz. Baştan bir not: buradaki hiçbir satır tıbbi tavsiye değil, genel bilgilendirmedir. Çocuğunla ilgili bir karar vermeden önce hekimine danış. Kısa cevap: hayır, ağırlık boyu kesmiyor Konunun en güçlü iki otoritesi aynı yerde buluşuyor. Amerikan Kuvvet ve Kondisyon Derneği'nin (NSCA) gençlerde direnç antrenmanı pozisyon bildirisi yedi maddelik bir liste ile başlıyor. İlk madde şu: doğru tasarlanmış ve denetimli bir direnç antrenmanı programı gençler için görece güvenlidir. Aynı belgenin ilerleyen bölümünde şu cümle geçiyor: çocuk ve ergenlerde direnç antrenmanının boyca u...

Kafein ve Pre-Workout: İşe Yarıyor mu, Dozu Ne Kadar?

Salonda en çok konuşulan ürün grubu artık protein değil: renkli kovalarda satılan, karıştırınca köpüren, "seni uçuracak" diye anlatılan pre-workout (antrenman öncesi) tozları. Yanında da klasik soru: "Ben sabah kahvemi içiyorum, o yetmez mi?" Bu yazıda tek tek şunu ayıklıyoruz: o kovanın içinde gerçekten işe yaradığı gösterilmiş ne var, miktarı yetersiz olduğu için hiçbir şey yapmayan ne var, ve kafeinin kendisi ne kadar fayda sağlıyor. Rakamlar abartısız; hepsinin kaynağı yazının altında. Kafein ne yapar, ne yapmaz? Kafein sana enerji vermez. Kalori taşımaz, kasına yakıt yüklemez. Yaptığı iş daha dolaylı: beyninde adenozin adlı bir maddenin bağlandığı yerleri tıkar. Adenozin gün boyunca birikir ve sana "yoruldun, uyu" sinyalini veren moleküldür. Kafein o sinyali maskeler. Sonuç olarak yorgunluğun kendisi kaybolmaz; yorgunluğu algılama eşiğin yükselir. Aynı set sana daha az ağır gelir, o gün bir tekrar fazla yaparsın. Etkinin tamamı bu kadar...

Gelişme Durdu mu? Plato ve Aşamalı Yüklenme Rehberi

Defterine bakıyorsun: Mart'ta 40 kg squat yapmışsın, bugün hâlâ 40 kg. Aradan aylar geçmiş, salona düzenli gitmişsin, hiçbir antrenmanı kaçırmamışsın ama sayı kımıldamamış. İlk akla gelen açıklama genelde yanlış olanı oluyor: "demek ki genetiğim buraya kadarmış." Çoğu durumda olan şey çok daha sıradan. Vücuduna aylardır aynı işi yaptırıyorsun ve o iş artık ona zor gelmiyor. Bu yazıda önce "gerçekten plato mu, yoksa başka bir şey mi" sorusunu eleyeceğiz, sonra yükü artırmanın ağırlık dışındaki altı yolunu ve haftadan haftaya nasıl ilerleyeceğini adım adım kuracağız. Kas neden gelişmeyi bırakır? Kas dokusu değişimi bedava yapmaz. Bir kasın daha kalın, daha güçlü hâle gelmesi için ona alışık olmadığı bir talep gelmesi gerekir. Alıştığı talep tekrar geldiğinde vücut zaten hazırdır, yeni bir yatırım yapmasına gerek kalmaz. Bu, sahadan gelen bir sezgi değil, resmî tavsiyenin çıkış noktası. Amerikan Spor Hekimliği Koleji'nin (ACSM) direnç antrenmanında ...

Barfiks Nasıl Çekilir? Tek Tekrar Çekemeyenler İçin İlerleme Rehberi

Barfiks demirine ilk kez asıldığında olan şey genelde şudur: kollarını kasarsın, gövden bir iki santim kıpırdar, sonra öylece sallanır kalırsın. Bu utanılacak bir sonuç değil, hesabı zaten böyle. Yerden itilen hareketlerde vücut ağırlığının bir kısmı ayaklarında kalır; barfikste kaldırdığın şey vücudunun tamamı . Bu yüzden aynı gün ikisini birden deneyen birinin şınavda beş tekrar çıkarıp barfikste sıfırda kalması gayet normaldir. İyi haber şu: barfiks "ya yaparsın ya yapamazsın" diye ikiye ayrılan bir hareket değil. Yükü kademeli olarak azaltmanın yolları var ve her basamağın ne zaman biteceğinin somut bir ölçütü var. Bu yazıda tek tekrar çekemeyen birinin ilk tam barfiğine kadar izleyeceği yolu kuruyoruz: hangi kaslar iş yapıyor, tutuş yönü gerçekten fark ediyor mu, hangi basamaktan ne zaman çıkılır, kavraman neden herkesten önce pes ediyor ve evdeki kapı demiri ne kadar güvenilir. Barfikste asıl işi kim yapıyor? Bunu tahmin etmeye gerek yok, ölçülüyor. Kullanılan y...